Python เคฎें Operators (เคนिंเคฆी)
Operator เคเคธे เคช्เคฐเคคीเค เคฏा เคीเคตเคฐ्เคก เคนोเคคे เคนैं เคो เคตैเคฐिเคเคฌเคฒ्เคธ เคเคฐ เคตैเคฒ्เคฏूเค़ เคชเคฐ เคเคชเคฐेเคถเคจ เคเคฐเคคे เคนैं — เคैเคธे เคเคฃिเคค, เคคुเคฒเคจा, เคคाเคฐ्เคिเค เคชเคฐीเค्เคทเคฃ, เคฌिเค-เคธ्เคคเคฐीเคฏ เคธंเคाเคฒเคจ เคเคฆि। เคฏเคน เคฒेเค Python เคे เคธเคญी เคฎुเค्เคฏ เคเคชเคฐेเคเคฐ เคช्เคฐเคाเคฐों เคो เคเคนเคฐाเค เคธे เคธเคฎเคाเคเคा।
a = 10; b = 5; print(a + b) — เคฏเคนाँ + เคเค เคเคชเคฐेเคเคฐ เคนै เคो เคฆो เคฎाเคจों เคो เคोเคก़เคคा เคนै।
Python เคฎें เคเคชเคฐेเคเคฐों เคे เคช्เคฐเคाเคฐ
| เคช्เคฐเคाเคฐ | เคตเคฐ्เคฃเคจ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ |
|---|---|---|
| Arithmetic (เคเคฃिเคคीเคฏ) | เคเคฃिเคคीเคฏ เคเคชเคฐेเคถเคจ | +, -, *, /, //, %, ** |
| Comparison (เคคुเคฒเคจ) | เคฆो เคฎाเคจों เคी เคคुเคฒเคจा | ==, !=, >, <, >=, <= |
| Logical (เคคाเคฐ्เคिเค) | เคंเคกीเคถเคจ्เคธ เคोเฅเคจा | and, or, not |
| Assignment (เค เคธाเคเคจ) | เคตैเคฐिเคเคฌเคฒ เคฎें เคฎाเคจ เค เคธाเคเคจ/เค เคชเคกेเค เคเคฐเคจा | =, +=, -=, *=, /=, //=, %=, **= |
| Bitwise (เคฌिเค-เคธ्เคคเคฐीเคฏ) | เคฌिเค เคชเคฐ เคाเคฎ | &, |, ^, ~, <<, >> |
| Identity (เคชเคนเคाเคจ) | เคเคฌ्เคेเค्เค เคी เคฎेเคฎोเคฐी เคชเคนเคाเคจ | is, is not |
| Membership (เคธเคฆเคธ्เคฏเคคा) | เคธिเค्เคตेंเคธ เคฎें เคธเคฆเคธ्เคฏเคคा เคाँเคเคจा | in, not in |
| Unary (เคเคเคฒ-เคเคชเคฐेเคฃ्เคก) | เคเค เคนी เคเคฌ्เคेเค्เค เคชเคฐ เคเคชเคฐेเคถเคจ | +, -, ~ |
1. Arithmetic Operators (เคเคฃिเคคीเคฏ เคเคชเคฐेเคเคฐ)
เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคเคฃिเคคीเคฏ เคाเคฐ्เคฏों เคे เคฒिเค।
| เคเคชเคฐेเคเคฐ | เค เคฐ्เคฅ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ | เคจเคคीเคा |
|---|---|---|---|
+ | เคोเคก़ | 10 + 5 | 15 |
- | เคเคाเคต | 10 - 5 | 5 |
* | เคुเคฃा | 10 * 5 | 50 |
/ | เคญाเค (เคซ्เคฒोเค) | 10 / 3 | 3.3333... |
// | เคซ्เคฒोเคฐ เคกिเคตीเคเคจ (เคंเค) | 10 // 3 | 3 |
% | เคฎॉเคก्เคฏूเคฒเคธ (เคฐिเคฎेंเคกเคฐ) | 10 % 3 | 1 |
** | เคाเคค/เคชाเคตเคฐ | 2 ** 3 | 8 |
# เคเคฆाเคนเคฐเคฃ
a = 10
b = 3
print(a // b) # 3
print(a % b) # 1
print(a ** b) # 10002. Comparison Operators (เคคुเคฒเคจ เคเคชเคฐेเคเคฐ)
เคฆो เคฎाเคจों เคी เคคुเคฒเคจा เคเคฐเคे True เคฏा False เคฒौเคाเคคे เคนैं।
| เคเคชเคฐेเคเคฐ | เค เคฐ्เคฅ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ |
|---|---|---|
== | เคฌเคฐाเคฌเคฐ | 5 == 5 |
!= | เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคจเคนीं | 5 != 3 |
> | เคฌเคก़ा | 5 > 3 |
< | เคोเคा | 5 < 3 |
>= | เคฌเคก़ा เคฏा เคฌเคฐाเคฌเคฐ | 5 >= 5 |
<= | เคोเคा เคฏा เคฌเคฐाเคฌเคฐ | 3 <= 5 |
3. Logical Operators (เคคाเคฐ्เคिเค เคเคชเคฐेเคเคฐ)
เคเค เคंเคกीเคถเคจ्เคธ เคो เคฎिเคฒाเคเคฐ เคจिเคฐ्เคฃเคฏ เคฒेเคจे เคे เคฒिเค।
| เคเคชเคฐेเคเคฐ | เค เคฐ्เคฅ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ | เคจเคคीเคा |
|---|---|---|---|
and | เคฆोเคจों True เคนोเคจे เคชเคฐ True | (5>3) and (10>5) | True |
or | เคिเคธी เคเค True เคนोเคจे เคชเคฐ True | (5>10) or (10>5) | True |
not | เคฐिเคตเคฐ्เคธ (เคจाเคชाเคธ) | not (5>3) | False |
4. Assignment Operators (เค เคธाเคเคจเคฎेंเค)
เคตैเคฐिเคเคฌเคฒ เคฎें เคฎाเคจ เคกाเคฒเคจे เคเคฐ เค เคชเคกेเค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค।
| เคเคชเคฐेเคเคฐ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ | เคธเคฎเคคुเคฒ्เคฏ |
|---|---|---|
= | a = 5 | เคธीเคงा เค เคธाเคเคจ |
+= | a += 5 | a = a + 5 |
-= | a -= 5 | a = a - 5 |
*= | a *= 5 | a = a * 5 |
/= | a /= 5 | a = a / 5 |
//= | a //= 5 | a = a // 5 |
%= | a %= 5 | a = a % 5 |
**= | a **= 2 | a = a ** 2 |
5. Bitwise Operators (เคฌिเค-เคธ्เคคเคฐीเคฏ)
เคธंเค्เคฏाเคं เคे เคฌाเคเคจเคฐी เคช्เคฐเคคिเคจिเคงिเคค्เคต เคชเคฐ เคाเคฎ เคเคฐเคคे เคนैं — เคเคชเคฏोเคी เคเคฌ เคเคช เคฌिเค्เคธ เคो เคธीเคงे เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคเคฐเคจा เคाเคนเคคे เคนैं।
| เคเคชเคฐेเคเคฐ | เค เคฐ्เคฅ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ | เคจเคคीเคा (เคกेเคธिเคฎเคฒ) |
|---|---|---|---|
& | AND | 5 & 3 | 1 |
| | OR | 5 | 3 | 7 |
^ | XOR | 5 ^ 3 | 6 |
~ | NOT (เคฌिเค เคเคฒเคเคจा) | ~5 | -6 |
<< | Left shift | 5 << 1 | 10 |
>> | Right shift | 5 >> 1 | 2 |
~x เคा เคฎाเคจ เคนเคฎेเคถा -(x + 1) เคे เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคนोเคคा เคนै — เคฏे เคฆोเฅ เคंเคช्เคฒीเคฎेंเค เคे เคाเคฐเคฃ เคนोเคคा เคนै।
6. Identity Operators (เคชเคนเคाเคจ เคเคชเคฐेเคเคฐ)
เคฏे เคाँเคเคคे เคนैं เคि เค्เคฏा เคฆो เคตेเคฐिเคเคฌเคฒ्เคธ เค เคธเคฒ เคฎें เคเคธी เคเคฌ्เคेเค्เค เคी เคเคฐ เคเคถाเคฐा เคเคฐ เคฐเคนे เคนैं (เคฎेเคฎोเคฐी เคฎें)।
| เคเคชเคฐेเคเคฐ | เค เคฐ्เคฅ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ |
|---|---|---|
is | เคธเคนी เคฏเคฆि เคฆोเคจों เคเค เคนी เคเคฌ्เคेเค्เค เคนों | x is y |
is not | เคธเคนी เคฏเคฆि เค เคฒเค เคเคฌ्เคेเค्เค เคนों | x is not y |
x = [1,2,3]
y = x
z = [1,2,3]
print(x is y) # True (same object)
print(x is z) # False (เค
เคฒเค เคเคฌ्เคेเค्เค, เคนाเคฒाँเคि เคธเคฎाเคจ เคฎाเคจ)7. Membership Operators (เคธเคฆเคธ्เคฏเคคा)
เคिเคธी เคตैเคฒ्เคฏू เคा เคธिเค्เคตेंเคธ (list, tuple, string) เคฎें เคนोเคจा เคฏा เคจ เคนोเคจा เคांเคเคจे เคे เคฒिเค।
| เคเคชเคฐेเคเคฐ | เค เคฐ्เคฅ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ |
|---|---|---|
in | เคธเคนी เคฏเคฆि เคฎिเคฒा | 'a' in 'apple' |
not in | เคธเคนी เคฏเคฆि เคจเคนीं เคฎिเคฒा | 'z' not in 'apple' |
Operator Precedence (เคเคชเคฐेเคเคฐ เคช्เคฐाเคฅเคฎिเคเคคा)
เคเคฌ เคเค เคนी เคเค्เคธเคช्เคฐेเคถเคจ เคฎें เคเค เคเคชเคฐेเคเคฐ เคนों, เคคो เคช्เคฐाเคฅเคฎिเคเคคा (precedence) เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนोเคคी เคนै। เคเคชเคฐ เคธे เคจिเคे: เคเค्เค → เคจीเคा
- Parentheses
() - Exponentiation
** - Unary
+, -, ~ - *, /, //, %
- +, - (เคฌाเคเคจเคฐी)
- <<, >>
- &
- ^
- |
- เคคुเคฒเคจा, เคชเคนเคाเคจ, เคธเคฆเคธ्เคฏเคคा (
==, is, in) notandor- Assignment
# เคเคฆाเคนเคฐเคฃ
print(2 + 3 * 4) # 14 (เคुเคฃा เคชเคนเคฒे)
print((2 + 3) * 4) # 20 (เคोเคท्เคเค เคชเคนเคฒे)Unary Operators (เคเคเคฒ-เคเคชเคฐेเคเคฐ) — เคธंเค्เคทेเคช
เคฏे เคเคชเคฐेเคเคฐ เคธिเคฐ्เคซ เคเค เคเคฌ्เคेเค्เค เคชเคฐ เคाเคฎ เคเคฐเคคे เคนैं:
+— เคฏूเคจเคฐी เคช्เคฒเคธ (เคธाเคฎाเคจ्เคฏเคคः เคोเค เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคจเคนीं)-— เคฏूเคจเคฐी เคฎाเคเคจเคธ (เคธाเคเคจ เคฌเคฆเคฒเคจा)~— เคฌिเคเคตाเคเค़ NOT (เคฌाเคเคจเคฐी เคฌिเค เคชเคฒเคเคจा;~x == -(x+1))
a = 5
print(+a) # 5
print(-a) # -5
print(~a) # -6เค เคงिเคाเคฐिเค เคिเคช्เคธ / เคจोเค्เคธ
- == เคฎाเคจों เคी เคคुเคฒเคจा เคเคฐเคคा เคนै, เคเคฌเคि is เคเคฌ्เคेเค्เค เคเคเคกेंเคिเคी (เคฎेเคฎोเคฐी) เคी เคคुเคฒเคจा เคเคฐเคคा เคนै।
- Python เคฎें
++เคฏा--เคैเคธे increment/decrement เคเคชเคฐेเคเคฐ เคจเคนीं เคนैं — เคเคธเคे เคฒिเค+= 1เคฏा-= 1เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐें। - Logical เคเคชเคฐेเคเคฐ เคตाเคธ्เคคเคตिเค เคตैเคฒ्เคฏू เคฒौเคाเคคे เคนैं (เคธिเคฐ्เคซ True/False เคจเคนीं) — เคैเคธे
0 or 5เคा เคชเคฐिเคฃाเคฎ5เคนै। - เคเคธ्เคเคฎ เค्เคฒाเคธ เคฎें เคเคชเคฐेเคเคฐ เคเคตเคฐเคฒोเคกिंเค เคธंเคญเคต เคนै — เคैเคธे
__add__,__eq__เคเคฆि।
เคจिเคท्เคเคฐ्เคท
Operators Python เคे expressions เคा เคฎूเคฒ เคนैं — เคธाเคงाเคฐเคฃ arithmetic เคธे เคฒेเคเคฐ bit-level manipulation เคเคฐ membership/identity เคांเค เคคเค। เคช्เคฐाเคฅเคฎिเคเคคा (precedence) เคเคฐ unary vs binary เคा เค ंเคคเคฐ เคธเคฎเคเคจा เคธाเคซ, เคธเคนी เคเคฐ เคช्เคฐเคญाเคตी เคोเคก เคฒिเคเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เคเคฐेเคा।